Dünyada kazısı süren en eski yerleşim yeri

Gazeteistasyon / Yapımı devam eden Ambar barajı altında kalacak olan Gre Fılla höyüğünde yapılan kazılarda, buradaki ilk insan yerleşiminin 11 bin ile 12 bin arasında olduğu ortaya çıktı. Şu ana kadar 2 bin 678 eser gün yüzüne çıkarılırken, kazıların bu yıl sonu bitirileceği ve höyüğün sular altında kalacağı öğrenildi. Yapılan kazılarda, Göbekli Tepe’de ortaya çıkarılan dini ritüel alanının benzerinin de Gre Fılla’da olduğu tespit edildi. Kazıyı yapan Diyarbakır Müze Müdürü Müjdat Gizligöl, şu anda dünyada kazı yapılan en eski yerleşim yerinin Gre Fılla olduğunu söyledi.

Baraj altında kalacağı için Kocaköy ilçesi yakınlarındaki Ambar höyük, Kendalê Hecala ve Gre Fılla höyüklerinde 2018 yılından itibaren Prof. Dr. Tuba Ökse’in bilimsel danışmanlığında kazı kurtarma çalışmaları başlatıldı. Yapılan kazı çalışmalarında, Göbekli Tepe’deki gibi Çanak-Çömleksiz Neolitik Dönem’de yaşayan toplumlara ait yaşam izlerini yansıtan eserlerin yanı sıra dini ve sosyal yaşam alanları da tespit edildi.

Yapılan kazılarda, en eski yerleşimin Gre Fılla’da Çanak-Çömlek Öncesi Neolitik dönemde başladığı,
Erken Seramikli Neolitik dönemde Ambar Höyük ve Kendalê Hecala’da da yerleşildiği tespit edildi. Kazılarda, kireç taşı levhalarla yapılmış dikili taşlar, havanlar, falluslar, insan ve hayvan heykelleri ortaya çıkarıldı. Yine üst üste her tabakada yenilenmiş sıvı ve katı madde sunakları, bu yapıların ritüel etkinliklerinde topluluk tarafından ortaklaşa kullanıldığı ve Ambar Çayı’nın yukarı havzasının Milattan Önce 9 binden itibaren Göbekli Tepe kültürü benzeri bir yerleşim yeri olduğu anlaşıldı. Şu ana kadar yapılan kazı çalışmalarında ortaya çıkarılan 2 bin 678 eserden sergilenebilir durumda olan küçük bir kısmı halen Diyarbakır müzesinde sergilenmekte.

Kazı kurtarma çalışmaları devam ediyor

Ambar çayı üzerinde yapılan baraj nedeniyle kültür varlıklarının kurtarılması için 2018 yılında kazı çalışmalarına başladıklarını kaydeden Diyarbakır Müze Müdürü ve kazı Başkanı Müjdat Gizligöl, kurtarma kazılarının Girefılla, Ambar Höyük, Kendalê Hecala ve Ambar kaya mezarlarında devam ettiğini söyledi. Ambar kaya mezarları ve Ambar Höyük’te kazılar bittiğini, Kendalê Hecala’da ise depo çalışması şeklinde devam ettiğini beliren Gizligöl, “Özellikle ortaya çıkan yuvarlak yapıların taşınmasını gerçekleştireceğiz bu yıl. İsteriz ki hızlı bir şekilde orijinal haline getirip teşhire koymak. Nasıl kiŞanlıurfa Müzesinde teşhir edildiyse, biz de uygun şekilde teşhir edeceğiz” dedi.

Diyarbakır Müze Müdürü Müjdat Gizligöl

‘Arkeoloji camiası açısından dikkat çekmeye başladı’

Göbekli Tepe ile birlikte son dönemde Nolitik Dönem ve avcı-toplayıcı dönemin daha çok merak uyandırmaya başlandığını ifade eden Müze Müdürü Müjdat Gizligöl, şunları söyledi: “Yeni taş figürlerin ortaya çıkmasıyla özellikle kuzey Mezopotamya dünyadaki arkeoloji camiası açısında dikkat çekmeye başladı. Sadece Göbekli Tepe ile sınırlı kalacak bir durum olmadığını tahmin ediyorduk. Diyarbakır, Mardin, Batman, Şanlıurfa ve Torosların güneyinde ki düzlüklerde yaşam alanlarının çokça olduğunu tahmin ediyorduk. Zaten önceki yıllarda Siirt’te bu tarz yuvarlak yapılar ortaya çıkmıştı. Ergani Çay Önü’nde Göbekli Tepe’ye benzer figürsüz sterler ortaya çıkmıştı. Mardin’de de Boncuklu Tarladediğimiz yerde bu tür yapılar ortaya çıkmıştı.”

‘Göbekli Tepe ile benzeşiyor’

Gre Fılla’da yaptıkları kazılarda bulunan kemiklerin TÜBİTAK’ta yapılan analizlerde, burada yerleşim
tarihinin Milattan Önce 12 bin yılları gösterdiğini ifade eden Gizligöl, “Gre Fılla bu işi iyice abarttı. Göbekli Tepe’den 2 bin yıl daha eski. Yayın çalışması yapıldığında dünya genelinde bilinirliği daha da artacaktır. Dezavantajı su altında kalıyor olması. Hayvan figürlü taşlar Göbekli Tepe ile benzeşiyor. Neolitik Dönemden daha da geriye gideceğini tahmin ediyorduk. Şaşırmadık. Gre Fılla şu anda dünyanın en eski yerleşim yeri diyebiliriz” şeklinde konuştu.

‘Müzecilik son 10 yılda çok ilerledi’

Müze Müdürlüğündeki arkeoloji salonlarında tamamen Diyarbakır’da yapılan kurtarma kazılarında ortaya çıkan eserlerin sergilendiğini, yine Ilısu Barajı kapsamında yapılan çalışmalarda ortaya çıkan eserlerin her birine de ayrı ayrı salon yaptıklarını belirten Gizligöl, “Türkiye’de son 10 yılda müzecilik çok ilerledi. Gre Fılla’da çıkan eserleri de sergilemeyi düşünüyoruz. Müze kompleksi alanında oradan çıkan eserleri sergileyecek bir alanımız yok. Uygun bir yer mi buluruz, şimdilik bir şey diyemiyorum” dedi.

 

Hakkında admin

Tekrar kontrol edin

Beyoğlu: Seçim odaklı çalışmıyoruz

Gazeteistasyon- Bağlar Belediye Başkanı Hüseyin Beyoğlu, seçim odaklı bir çalışmanın içerisinde olmadıklarını dile getirerek göreve ...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir